چاپ        ارسال به دوست

روز شعر و ادب فارسی

 

ادبیات فارسی

ادبیات فارسی تاریخی هزار و صد ساله دارد که در گسترۀ وسیعی از گیتی نفوذ داشته و دارد.

شعر و نثر، دو گونۀ اصلی شیوۀ خلق آثار در ادب فارسی هستند.

انواع ادبی در ادبیات فارسی عبارتند از ادبیات حماسی، ادبیات غنایی، ادبیات تعلیمی، ادبیات نمایشی و ادبیات طنز.

سبک های گوناگون اشعار فارسی عبارتند از: خراسانی، عراقی، هندی و سبک بازگشت.

زبان فارسی از قالب های شعری متنوعی نیز برخوردار است که عبارتند از: مثنوی، قصیده، غزل، مسمط، مستزاد، ترجیع بند، ترکیب بند، قطعه، رباعی، دو بیتی و چهار پاره.

درون مایه های ادبیات فارسی را تاریخ و اساطیر، عرفان، موضوعات عاشقانه، مرثیه و مدیحه، اخلاق و معرفت، شرح حال نویسی، طنز و فکاهی و تذکره نویسی تشکیل داده اند.

 

شعر و ادب فارسی همواره در میان مردمان و نخبگان دیگر کشورها محبوب بوده است. اما برخی از شعرای ایرانی محبوبیت بیشتری در میان اهالی دیگر فرهنگ ها یافته اند که عبارتند از: فردوسی، خیام، نظامی، عطّار، سعدی، مولوی و حافظ.

 

1- فردوسی شاعری است که دوام زبان و ادبیات فارسی را مرهون شاهنامۀ او می دانند. یان ریپکا، ادیب و شرق شناس اهل جمهوری چک در «تاریخ ادبیات ایران از دوران باستان تا قاجاریه» دربارۀ این اثر عظیم ادبی گفته است: «حقیقتى مسلم است که در پهنه گیتى هیچ ملت دیگرى داراى یک چنین حماسه باعظمتى (شاهنامه) نیست که مشتمل بر تمام سنت‌هاى تاریخى وى، از دوران تاریک اساطیرى تا اواسط سده هفتم، باشد».

 

2- عطار از شاعران به نام و مطرح ایران است که نامش به شکلی زیبا با ادب ایرانی گره خورده است. آثار زیبای عطار نه تنها جامعه ادبی ایران را تحت تاثیر قرار داده است، بلکه جهانی در حیرت زیبایی سخن عطار می هوش هستند. مستشرق بزرگ فرانسوی، سیلوس تردوساس قدم های نخستین را در معرفی عطار به جامعه ادبی برداشت. در این راه دوتاسی و فیتزجرالد از دیگر دانشمندانی هستند که در معرفی شخصیت و آثار عطار نقش بسزایی داشته اند. آندره ژید به الهام از عطار قطعات بسیار زیبایی سروده است.

 

3- خاورشناسان اروپا از اواسط سده هفدهم میلادی به آثار نظامی توجه کردند و کوشیدند شرح زندگی و برگزیده آثارش را به دست خوانندگان اروپایی بسپارند. این کار به وسیله د.اربلو فرانسوی آغاز شد و در اوایل سده نوزدهم میلادی توسط هامر پورگشتال تکامل یافت. در سال 1710 م فرانسوا پتی دولاکروا داستان توران دخت از منظومه هفت پیکر نظامی را از فارسی به فرانسوی ترجمه کرد. همین ترجمه زمینه ساز آثار گوتزی، شیلر و پوچینی قرار گرفت. در سال 1786م در کلکته کتابی با عنوان سفینه آسیایی به چاپ رسید که ترجمه بیست حکایت از مخزن الاسرار نظامی را نیز شامل می شد. این ترجمه توسط سر ویلیام جونز، نخستین معرف نظامی به انگلیسی صورت گرفت. و نخستین شناخت آلمان از نظامی به سال 1809م بازمی گردد. در این سال هامر پورگشتال نمایشنامه ای در دو جلد با نام شیرین نگاشت که برمبنای خسرو و شیرین نظامی نوشته شده بود. بدین ترتیب در قرن نوزدهم جنبشی در ترجمه آثار نظامی پدید آمد و منظومه‌های نظامی به اروپائیان معرفی شد و به تبع آن آثار نظامی منبع الهام برخی از شاعران، نمایشنامه نویسان و موسیقی دانان اروپایی قرار گرفت و آثار متنوعي به اقتباس از منظومه‌های نظامی پدید آمد.

 

4- از میان شاعران نامبرده، آثار هیچ یک به اندازه خیّام به زبان های دیگر ترجمه نشده است. حتی کشورها و زبان هایی وجود دارند که تأثیر ادبیات فارسی در آنها تنها از طریق ترجمه رباعیات خیام بوده است. تاکنون رباعیات خیام به بالغ بر چهل زبان ترجمه شده است.

 

5- از بین شاعران ایرانی، سعدی از لحاظ وسعت دامنه تأثیر در خارج از ایران بی همتا است. برای مثال با بررسی آثار پوشکین، تاثیرپذیری وی از سعدی شیرازی بویژه در برخی از آنها نظیر فوارۀ باغچه­سرای « Бахчисарайский фонтан» مشهور است. شاهزاده شالیکوف، ناشر مجلۀ دامسکی ژورنال، به پوشکین لقب «سعدی جوان» داد؛ زیرا پوشکین برای نخستین بار در ادبیات روسیه نشان داد که چگونه باید سعدی، نابغۀ ایرانی، را توصیف کرد.

 

6- از نظر وسعت دامنۀ تأثیر در خارج از ایران جز سعدی، کسی به پای مولوی نمی­رسد، زیرا عمق اندیشه و سلطه معنوی کلام مولانا در سراسر قلمرو فرهنگ فارسی، هندی، عربی، ترکی تقریبا از زمان خود شاعر چنان تأثیری بر افکار و قلوب مردم و صاحبان اندیشه گذاشته است که اثر آن نه تنها در فلسفه و عرفان بلکه در ادبیات آن سرزمین ها نیز کاملاً احساس می شود.

 

7- حافظ را شاید بتوان یکی از معدود شاعران مهم و مقبول جهان دانست که شعر و اندیشه او، آثار و افکار شاعران و نویسندگان بسیاری را در شرق و غرب از اقبال لاهوری گرفته تا گوته را تحت تأثیر قرار داده است. وجود نسخه هایی بی شمار از مجموعه اشعار این اندیشمند و غزل سرای بزرگ در کتابخانه های بزرگ و کوچک جهان ــ عمومی یا خصوصی ــ حکایت گر حسن قبول و رواج شعر حافظ است. حافظ بی تردید یکی از درخشانترین چهره‏های شعر ایران و جهان است و منزلت او در این زمینه چندان والاست که بزرگترین اندیشمندان و شاعران جهان او را مورد ستایش قرار دادهاند.گوته، که او را یکی از ارکان چهارگانۀ ادبیات جهان می­دانند، با شیفتگی و دلبستگی درباره حافظ گفته است : «ای حافظ ، آرزوی من آن است که فقط مریدی از مریدان تو باشم.»

 


١١:٣٧ - 1398/06/27    /    شماره : ٧٣٥٨٧١    /    تعداد نمایش : ٥٨



خروج




آمار بازدید
 بازدید این صفحه : 249601 | بازدید امروز : 341 | کل بازدید : 643207 | بازدیدکنندگان آنلاين : 2 | زمان بازدید : 1.2968 


رایزنی فرهنگی سفارت جمهوری اسلامی در استانبول بر اساس موافقتنامه فرهنگی سال 1372 هجری شمسی برابر با 1993 میلادی میان دو کشور از سال 1374 هجری شمسی برابر با 1995 میلادی به معرفی فرهنگ ایران زمین در کشور ترکیه پرداخته و امیدوار است بتواند در توسعه روابط فرهنگی دو کشور نقش مهمی را ایفا کند.


            ترکیه، استانبول

         استانبول ،محله حوبیار، خیابان آنکارا ، جائیل اُغلو پلاک 1

سرکنسولگری جمهوری اسلامی ایران


         İstanbul / Türkiye

         Hobyar Mahallesi, Ankara Cd. No:1, 34112 Cağaloğlu, Fatih,  

  istanbul@icro.ir

  Tel: +90 2125191816 , +90 5326165565